De hete aardappel ontleed

De hete aardappel ontleed: een open debat over de rol en verantwoordelijkheid van wetenschap en haar beoefenaars met GGO als gevalstudie

Georganiseerd door het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling (UGent)

27 juni 2011 19u30 Het Pand, Onderbergen, 1 9000 Gent

Op 29 mei 2011 bleken rond een aardappelveld in Wetteren twee werelden met elkaar in aanvaring te komen. Aan de oppervlakte leek het om onderzoek naar genetisch gemodificeerde aardappelen te gaan: eén wereld bewoog zich voort onder de slogan “Save Our Science”, op de andere karavaan prijkte “Field Liberation Movement”. Maar er was meer aan de hand. Het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling stelde vast dat er zich onder die ogenschijnlijk scherpe tegenstelling een gemeenschappelijke bekommernis bevond. Wat beide bewegingen immers deelden was een gevoel van verontwaardiging ten aanzien van de vrijheid van wetenschappelijk onderzoek die hier in het gedrang kwam.. Enerzijds luidde het dat vrij onderzoek in het gedrang kwam door de aantasting van het aardappel-experiment en anderzijds werd de verwevenheid tussen dat zelfde onderzoek en winstgedreven, monopoliserende bedrijven als BASF aangeklaagd als een bedreiging voor diezelfde vrijheid van onderzoek. Nog geen uur na de actie bleken de wereldbeelden te condenseren in kranten, blogs, open brieven, … In ijltempo zagen discursieve coalities het daglicht. Plots bleken alle Vlaamse rectoren het eens te zijn en riepen zij hun werknemers op hetzelfde te doen. De focus kwam te liggen op “geweld”. Hoewel FLM- sympathiserende onderzoekers het debat met hand en tand probeerden open te trekken, bleek het zich daar ook toe te beperken. Toen bleek dat de KUL de zaak met harde hand wenste aan te pakken door één van de bij FLM betrokken onderzoeksters te ontslaan op basis van het feit dat ze zich positief had uitgelaten over de actie, verschenen barsten in het discursieve front. Stilaan brak het debat open en kwamen vragen bovendrijven over de mate waarin onderzoek eigenlijk nog vrij is in een wereld waarin bedrijven vaak de hoofdsponsor van dit onderzoek zijn, over de grens tussen burgerlijke ongehoorzaamheid en geweld en over de vraag wat geweld is en wat niet, over de ethiek van onderzoek, over de ware oorzaken en de complexiteit van de aardappelziekte, over democratie en het bereik ervan, … Het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling (CDO) van de Universiteit Gent organiseert op 27 juni 2011 een debat met alle betrokken partijen. De kernvraag die we naar voren willen schuiven is die van de verantwoordelijkheid die onderzoekers willen en kunnen dragen in een wereld waarin vrij onderzoek in zekere zin al lang niet meer bestaat en misschien nooit bestaan heeft. Samenwerkingsprotocols, patentrecht, de relatie tussen labo en maatschappij, onderwijs en onderzoeksprogrammatie, de relatie tussen privé en publiek onderzoek, … het zijn allemaal thema’s die het revue ongetwijfeld zullen passeren. Het publiek zal uitgenodigd worden actief aan het debat deel te nemen!

19u30: Inleiding door Rony Swinnen (o.v.)

20u: Debat Prof. Godelieve Gheysen, Biologe, UGent, Prof. Erik Swyngedouw, Geograaf, KUL / Manchester, Michiel Mathijs, Bioloog, Onderzoeker, UGent Dr. Ir. Tom Cox, Burgerlijk Ingenieur, UA gemodereerd door John Vandaele (Journalist – MO*)